USD/JPY 157.29 atrofida savdo qilmoqda, o‘tgan haftadagi 156.10 yaqinidagi past darajadan ko‘tarilmoqda. Bir hafta oldin juftlik 158.68 gacha oshgan edi, biroq keyin riskdan qochish kayfiyati fonida keskin pasaydi. So‘nggi uch oy ichida USD/JPY 160.00 dan yuqorida uzoq vaqt ushlanib tura olmadi. Bunga faqat bozor omillari sabab emas: Yaponiya Moliya vazirligi, AQSh G‘aznachiligi va Yaponiya Banki faol harakat qilmoqda hamda BoJ so‘nggi o‘n yilliklarda eng tez sur’atlarda foiz stavkalarini oshirmoqda.

Yaponiya banki: dekabrdan oldingi “hawkish pauza”

Yaponiya banki iyun va sentabr oylarida stavkalarni 1,25% gacha oshirdi — uch oy ichida ikki marta oshirish, 1990 yildan beri eng tez qat’iylashtirish. Pul-kredit siyosati bo‘yicha stavka BoJ baholagan 1,1–2,5% “neytral” diapazoniga kirdi. 29–30 oktabr yig‘ilishida o‘zgarish kutilyapti, ammo ohang “hawkish” bo‘lishi mumkin. Reuters xabariga ko‘ra, BoJ 2013 yildan beri ilk bor 2% inflyatsiya maqsadiga erishilganini tan olishi va yuqoriga yo‘nalgan xatarlarni ta’kidlashi mumkin. Energiya narxlari va importni qimmatlashtirayotgan zaif yen narxlar bosimiga qo‘shimcha bo‘lmoqda: Tokioda yillik inflyatsiya avgustdagi 1,9% dan sentabrda 2,7% gacha tezlashdi. Bozor kutishlari keskin o‘zgardi: Bloomberg so‘rovi bo‘yicha iqtisodchilarning 83% hozir dekabrda oshirishni kutyapti (bir oy avval 35% edi), 67% esa har chorakda qat’iylashtirishni taxmin qilmoqda. O‘rtacha cho‘qqi stavka prognozi 1,75%. Morgan Stanley MUFG yaqinlashib kelayotgan qarorni “hawkish pauza” deb atamoqda, Daiwa Institute esa dekabr va mart oylarida oshirishlarni kutyapti.

Yaponiya hukumati: intervensiyalar va siyosat

USD/JPY uchun asosiy tormoz — intervensiya xavfi. 2026 yilda Yaponiya Moliya vazirligi yenni qo‘llab-quvvatlash uchun 27 trillion iyendan ortiq mablag‘ sarfladi, shu jumladan 30 iyuldan 26 avgustgacha rekord darajadagi 15,4 trillion (taxminan $97 mlrd). 31 iyul kuni Yaponiya va AQSh 1998 yildan beri ilk bor qo‘shma intervensiya o‘tkazdi. Moliya vaziri Satsuki Katayama harakatlar yen kursidagi “haddan tashqari o‘zgaruvchanlik va tartibsiz harakatlar”ga qarshi qaratilganini aytdi. Rasmiy “qizil chiziqlar” e’lon qilinmaydi, ammo bozor 160,00 darajasini intervensiyalar ehtimoli keskin oshadigan chegara sifatida qabul qiladi. AQSh omili ham muhim: Prezident Tramp Bosh vazir Sanae Takaichi bilan yen zaifligi masalasini muhokama qildi, AQSh Moliya vaziri Scott Bessent esa kuchliroq yen tarafdori.

Takaichi odatda “dovish” siyosat tarafdori sifatida tanilgan, biroq Bessent bayonotlaridan so‘ng uning hukumati endi “reflatsiya”ni maqsad qilayotganini inkor etdi. Bloomberg hisob-kitobiga ko‘ra, iqtisodchilarning qariyb uchdan ikki qismi hukumat stavka oshirishga qarshiligini yumshatdi, deb hisoblaydi. MUFG Securities fikricha, Bosh vazir devoni yangi oshirishlardan mamnun bo‘lmaydi, ammo AQSh bilan munosabatlarni saqlab qolish uchun ularni jim qabul qilishi mumkin. 23 oktabr kuni Iqtisodiyot va fiskal siyosat bo‘yicha vazir Minoru Kiuchi bildirgan ehtiyotkor fikrlar tezkor qat’iylashtirishga qarshi dalil sifatida talqin qilindi va juftlik pastlardan qaytdi.

AQSh: Fed dollarning ustunligini saqlab turibdi

Fed sentabrda stavkalarni 3,75–4,00% gacha oshirdi va Reuters o‘tkazgan 100 nafar iqtisodchi so‘roviga ko‘ra, ularning 94 nafari 28 oktabrdagi yig‘ilishda Fed stavkani o‘zgartirmaydi, deb kutmoqda. Biroq bozorlarda dekabrda yana oshirish ehtimoli qariyb 80% darajasida baholanmoqda. AQShda yillik inflyatsiya sentabrda 3,7% gacha tezlashdi, 29 oktabrda e’lon qilinadigan Fed afzal ko‘radigan PCE ko‘rsatkichi bo‘yicha konsensus prognozi 3,6% (yadro PCE 3,1%). Fed raisi Kevin Warsh natijalar bo‘yicha oldindan va’da bermayapti, ammo qat’iylashtirishni pauza qilish foydasiga dalillar zaiflashib bormoqda.

Dollar uchun cheklovchi omil — AQSh g‘aznachilik obligatsiyalari daromadlarining pasayishi: 10 yillik daromad dushanba kuni 5% dan pastga, taxminan 4,97% gacha tushdi, dollar indeksi esa 101,64 yaqinida turibdi. Brent narxi esa Qatarning Eron bilan vositachiligi haqidagi xabarlardan so‘ng barreliga $115 atrofida pasaydi.

Fiskal xatarlar

Yaponiyaning davlat qarzi YAIMning 200% dan oshadi; AQShda bu ko‘rsatkich taxminan YAIMning 124% i. Yaponiya uchun yuqori qarz stavka oshirishni byudjet uchun juda qimmat qiladi va hukumat ehtiyotkorligini tushuntiradi. AQSh uchun 30 yillik daromadlarning 5,3% dan yuqoriligi va 3 noyabrdagi oraliq saylovlar noaniqlik qo‘shadi. Hozircha bozor AQShning fiskal xatarlarini BoJ qat’iylashtirishidan va potentsial Yaponiya intervensiyalaridan kelib chiqadigan xatarlarga qaraganda kamroq dolzarb deb bilmoqda.

Foiz stavkalari differensiali

Fed stavkasining yuqori chegarasi (4,00%) bilan BoJ stavkasi (1,25%) o‘rtasidagi tafovut 275 bazaviy punkt. Agar ikkalasi ham dekabrda ko‘tarilsa, bu farq saqlanib qoladi. U faqat BoJ har chorakda oshirishni davom ettirib, Fed pauza qilsa kamayadi. Shuning uchun carry trade — yena bo‘yicha qarz olib, dollarga investitsiya qilish — hanuz foydali va juftlikni qo‘llab-quvvatlaydi, intervensiyalar xavfi va BoJdan yuqoriroq kutishlar esa o‘sishni cheklaydi.

Nimani o‘zgartirishi mumkin?

Yenni qo‘llab-quvvatlaydigan (USD/JPY ni pasaytiradigan) omillar:

- 30 oktabrda BoJ 2% inflyatsiya maqsadiga erishilganini rasman tan olishi va dekabrda stavka oshirishga ishora qilishi;

- 28 oktabr kuni Kevin Warsh tomonidan “dovish” ohang va kutilganidan yumshoqroq PCE ko‘rsatkichlari;

- risk-off kayfiyatining qaytishi — texnologiya aksiyalarida sotuv yoki Yaqin Sharqdagi keskinlikning kuchayishi;

- USD/JPY 160,00 ga yaqinlashishi va Yaponiya Moliya vazirligidan yangi ogohlantirishlar.

Dollarga yordam beradigan (USD/JPY ni ko‘taradigan) omillar:

- dekabrda Fed stavkasini oshirish rejasini tasdiqlashi va PCE kutilganidan yuqori chiqishi; - BoJ tomonidan ehtiyotkor, “dovish” ohang va dekabrga oid aniq signal bo‘lmasligi; - Yaponiya hukumatining qat’iylashtirishni sekinlashtirishga bosimi.

Texnik manzara — 157,80–158,10 qarshilik zonasi

Kundalik grafikda narx uchala EMA dan pastda joylashgan: EMA50 (157,493), EMA200 (158,473) va EMA100 (159,274). Haftalik grafikda yuqoriga trend saqlanib qolgan: narx EMA100 (153,716) va EMA200 (149,731) dan yuqorida. Eng yaqin qarshilik — 157,49, undan keyin esa uch vaqt oralig‘idagi EMAlar jamlangan 157,80–158,10 klasteri. Qo‘llab-quvvatlovchi darajalar: 157,18 va o‘tgan haftaning minimumi 156,10.

Xulosa

USD/JPY ikki kuch orasida siqilib turibdi. 275 bazaviy punktlik stavkalar tafovuti va “hawkish” Fed dollarga yordam beryapti, tezlashayotgan BoJ qat’iylashtirishi, 160,00 yaqinidagi intervensiya xavfi va yen bo‘yicha “safe haven” talabi esa juftlikni pastga tortmoqda. Hozir USD/JPY ni sotib olish — Fed BoJdan ko‘ra qat’iyroq bo‘ladi va intervensiya chegaralari ishga tushmaydi, degan garov. Sotish esa yen hali ham moliyalashtirish valyutasi ekanini va uzoq muddatli trend hanuz yuqoriga yo‘nalganini e’tiborsiz qoldiradi.

Bu hafta hal qiluvchi: 28 oktabr — Fed va Warsh matbuot anjumani; 29 oktabr — AQSh YAIM va PCE; 30 oktabr — BoJ qarori. Agar BoJ inflyatsiya maqsadiga erishilganini tasdiqlasa, Fed esa ohangini yumshatsa, juftlik kuchli pasayish bosimi ostida qoladi. O‘shagacha — kutish rejimi.

Ushbu material faqat axborot va tahlil maqsadlarida bo‘lib, individual investitsiya bo‘yicha tavsiya emas.